çəkmək : f.
1. Bir şeyi tutub özünə və ya başqa bir tərəfə dartmaq. İpi çəkmək.
2. Özünə tərəf çəkərək açmaq. Yazı stolunun yeşiyini çəkmək. Kamodun gözünü çəkmək. – Sədr stolun siyirməsini çəkib, böyük bir yazılı vərəq çıxartdı. M.İbrahimov.
3. Bir şeyi başqa bir şeyin içərisindən çəkib çıxarmaq. Qılıncı qınından çəkmək. – Rüstəm kişi .. tüstülətməkdə olduğu trubkasını ağzından çəkdi.. M.İbrahimov. Hacı səsindən Mərdanı tanıdı və qəlyanını ağzından çəkdi. Mir Cəlal.
4. Dartmaq, tutmaq. Çəkib Əmirxanın qolundan Elyar; Apardı onların üstünə sarı. S.Vurğun.
5. Sıxmaq, dartmaq. Cəmil təzə atlaz köynəyi geydi və üstündən əsgər toqqasını bərk çəkdi. Q.İlkin. Belini sadə ensiz qayışla bərk çəkdiyi üçün [İkram] əslində olduğundan arıq gözə dəyirdi. Ə.Əbülhəsən.
6. Özünə və ya başqasına yaxınlaşdırmaq, yaxın qoymaq. Nimçəni qonağa tərəf çəkmək. – Həsən kişi tünd çay dolu stəkanı qabağına çəkdi. M.İbrahimov. Mərdan Gövhərin qabağına çay qoydu. Qənddanı ona tərəf çəkdi. İ.Qasımov.
7. Lazımi yerə qoymaq, yaxınlaşdırmaq. Stolu pəncərəyə tərəf çəkmək. – [Nəbi:] Kürsünü çək, otur. S.S.Axundov.
8. Qolundan və s.-dən tutaraq içəri aparmaq və ya bayıra çıxarmaq. Qonaqları içəri çəkmək. – Qarı atları tövləyə çəkib, yem verdi. (Nağıl).
9. Bir yerə və ya bir şeyin yanına aparmaq. Mətbəxə çəkmək. – [Qadın] sonra qolumdan tutub, çəhrayı abajurlu elektrik çırağının altında qoyulmuş ağ örtüklü stola tərəf çəkdi.. İ.Əfəndiyev. Cuma Göyçəyi stansiyanın qaranlıq guşəsinə çəkdi. Ə.Əbülhəsən. 1
10. Örtmək, bağlamaq, qapamaq. Pəncərəni çəkmək. – Kişi qapıları çəkmək istədi. Mir Cəlal. Aslanın anası dalımca qapını çəkdi, gəldiyi kimi də səssizcə addımlarla qayıdıb, yerinə uzandı. M.Hüseyn. // Örtmək, salmaq. Ağca xanım yorğanı başına çəkib, .. bir azdan sonra yuxuya getdi. S.S.Axundov. [Maya] mil-mil göy adyalı üstünə çəkdi. M.İbrahimov. 1
11. Sərmək, salmaq. Stolun üstünə süfrə çəkmək. 1
12. Yemək üçün xörəyi qablara qoymaq. Aşı nimçəyə çəkdi. – Arvad bir nimçə sıyıq çəkib, qoydu ortalığa. (Nağıl). [Qərənfil xala] xörəyi çəkdi, ərinin qabağına qoyub, toyuqları hinə salmaq üçün həyətə çıxdı. Ə.Vəliyev. 1
13. Bir şeyin, adətən tütünün tüstüsünü içinə almaq və buraxmaq. Çubuq çəkmək. Trubka çəkmək. – [Əbdül:] Gördüm, Kərim oturub, qəlyan çəkir. Ə.Haqverdiyev. Əvəz kişi də dərdli-dərdli papiros çəkməyə başladı. Ə.Vəliyev. 1
14. Davam etmək, sürmək, vaxt aparmaq. İmtahan üç saat çəkdi. Konsert iki saat çəkdi. İclas uzun çəkdi. – Bu yoxlama yarım saata qədər çəkdi. H.Nəzərli. Bu toyların bir çoxu iki-üç gün çəkmişdi. S.Rəhimov. 1
15. Üyütmək, un, yarma və s. halına salmaq. Buğdanı çəkmək. – Axşam lampa işığında Telli əldəyirmanilə yarma çəkirdi. S.Hüseyn. 1
16. Götürmək, qaldırmaq. ..Veys [Ağasəfərin] sözünü kəsdi və membranı valın üstündən çəkmək istədi. Ə.Əbülhəsən. 1
17. Vurmaq, ilişdirmək. Şillə çəkmək. – Nəbi nəçənniyə bir neçə çəkdi. Nəçənnik yalvarmağa başladı. “Qaçaq Nəbi”. Uşaq .. söyüd çubuğu ilə Əkbərin çılpaq baldırına çəkdi. Mir Cəlal. 1
18. Çəkisini müəyyənləşdirmək. Qızıl gülü əkərlər; Misqal ilə çəkərlər. (Məsəl). [Xudayar bəy:] Götür, bir kəllə çək, görək nə qədər gələr? C.Məmmədquluzadə. 1
19. Tikmək, etmək. Hasar çəkmək. Divar çəkmək. – ..Bu il biz çaya bənd çəkib, qırıq taxta körpünün əvəzinə dəmir, asma körpü quracağıq. Ə.Vəliyev. 2
20. Kanal, yol və s. düzəltmək; tikmək. Şose yolu çəkmək. Suvarma kanalı çəkmək. 2
21. Telefon, elektrik, radio və s. ilə təchiz etmək üçün müəyyən işlər görmək. Telefon çəkmək. İşıq çəkmək. Radio çəkmək. 2
22. Sürtmək, gəzdirmək, sığallamaq. Əlini üzünə çəkmək. – Zəhra, yaralının başını dizi üstünə aldı, əlini başına çəkdi. Ə.Vəliyev. Əmrah əllərini bığına çəkdi, ilğımdan qamaşan gözlərini qıydı. Q.İlkin. 2
23. Rəsm etmək. Kənd mənzərəsi çəkmək. – [Tapdıq] şəkilləri də ala-babat çəkib qurtardı. Ə.Vəliyev. [Ləman] qayınanasının şəklini bir çox vəziyyətlərdə çəkmişdi. H.Seyidbəyli. 2
24. Fotoaparatla şəkil almaq. Şəkil çəkmək. Nümayişçiləri çəkmək. 2
25. Geymək. Plaşını əyninə çəkmək. – [Bəbir bəy] gümüş toqqasını bağladı. Boğazlı çəkməsini ayağına çəkdi. Mir Cəlal. 2
26. Rəngləmək, boyalamaq, rəng (boya) sürtmək. Evin səqfinə rəng çəkmək. 2
27. Malalamaq, suvaqlamaq. Mala çəkmək. Astar çəkmək. 2
28. məc. Cəlb etmək, həvəsləndirmək, çox maraqlandırmaq. Kənd mövzusu rəssamı çəkir. 2
29. məc. Oxşamaq, bənzəmək. Atasına çəkmək. – [Rüstəm Mayaya:] Ana tərəfə çəkmisən, Qarabağ xanımları zərif doğrayan olur. M.İbrahimov. 3
30. Destillə yolu ilə bir maddədən başqa maddə almaq, tədqiq etmək. Spirt çəkmək. Araq çəkmək. 3
31. Bir sıra isimlərdən sonra gətirilərək, mürəkkəb feil və müxtəlif ifadələr düzəldilir; məs.: zəhmət çəkmək, qəm çəkmək, baş çəkmək, ah çəkmək, misal çəkmək, keşik çəkmək, əzab çəkmək, dağ çəkmək və s.