Azərbaycanda internet istifadəçilərinin sayı “Internet World Stats - Usage and Population Statistics” (İnternet Dünya Statistikaları - İstifadə və Əhali Statistikası) saytının verdiyi məlumata əsasən 3,689,000 nəfərdir bu isə əhalinin 44%-i təşkil edir. Dünyadakı internet istifadəçiləri ilə müqayisə etdikdə isə 0.187%-lik bir qismi təşkil edir bu say.Həmin sayta əsasən 2000-2010-cu illər arasında Azərbaycanda yaşayan istifadəçilərin sayı30,641.7 % artıb. Xatırladım ki, Dövlət Statistika Komitəsinin APA saytına verdiyi məlumata görə 2010-cu ilin oktyabr ayının 1-də əhalinin sayı 9,077,100 nəfərə çatıb.Bunların 271,640 nəfəri “SocialBakers” (Soşlbeykırs) saytına əsasən Facebook-da (Feysbuk) qeydiyyatlı istifadəçidir və bu göstəriciyə görə 95-ci yerdədir. Azərbaycanlı (azərbaycanca yaza və danışa bilən) internet istifadəçilərinə xaricdə (xüsusən də İran, Türkiyə və Rusiya) yaşayan soydaşlarımızı da əlavə etsək əhəmiyyətli sayılacaq dərəcədə bir rəqəm çıxır ortalığa (Mənim təxminimə görə bu hardasa 20-25 milyon arası olmalıdır). Bəs bu kütlənin varlığını hansı sayt və proqram sahibləri diqqətə alır?

microsoft1Proqramlamada dünya lideri sayılan Microsoft (Mikrosoft) Azərbaycanda da bu sahədə öncüllük edir. “Microsoft Azərbaycan” şirkəti Azərbaycanda 2006-cı ilin fevral ayından fəaliyyət göstərir. Microsoft artıq azərbaycanca Windows XP (5/31/2007) /Vista (07.10.2008) /7 (29.07.2010) və Office 2007 (29.07.2008) interfeys paketlərini istifadəyə verib.

linuxƏn böyük tərcümə layihələrindən biri hesab etdiyim Linux (Linuks) Linux.az saytının verdiyi məlumata görə 2000-ci ildən fəaliyyət göstərir. Layihə çərçivəsində Linux Ubuntu, OpenOffice kimi açıq kodlu proqram və əməliyyat sistemlərinin tərcüməsi Ubuntu Azərbaycan Tərcümə qrupu tərəfindən gerçəkləşdirilmişdir. Xatırladım ki, əksər açıq qaynaqlı proqramların tərcüməsi Launchpad (Launçpəd) saytı vasitəsilə həyata keçirilir. WordPress (Vördpres) bloq kodunun azərbaycanca versiyası da bu saytda yığılıb.

facebookƏn çox azərbaycanlı istifadəçilərin cəmləşdiyi Facebook (Feysbuk) saytının tərcüməsi isə 2008-ci ilin oktyabr ayında başladılıb. Bu haqda ətraflı Facebook Azərbaycan Dili və Problemləri başlıqlı bloq yazımda oxuya bilərsiniz. Hazırda tərcümə ikinci mərhələdə 65% olaraq qalıb. Facebook davamlı etdiyi yeniliklər tərcüməçilərin bu yeniliklərə ayaq uydura bilməməsi nəticəsində məqalədə qeyd edilən 82%-dən xeyli geriləyib.

mozillaMozilla proqramlarının, əsasən də Firefox (Fayırfoks) internet bələdçisinin azərbaycanca versiyası əvvəllər mövcud olduğu halda heç vaxt rəsmi tərcüməsi saytda yer almayıb. AzerDict olaraq da dəstəklədiyimiz Firefox 4 layihəsinin tərcüməsi hal-hazırda digər Mozilla layihələrinin (Thunderbird, SeaMonkey, Fennec, Sunbird, Weave və Persona ) də tərcüməsi mümkün olanNarro saytında aparılır. “Firefox Next” olaraq qeyd olunan Firefox 4 tərcüməsinin demək olar 93%-i tamamlanıb. Könüllü tərcüməçilərin layihəyə dəstəyi Firefox 4-ün son versiyasına rəsmi azərbaycan dilinin də əlavə olunmasını sürətləndirər. Tərcüməyə başlamaq üçün qeydiyyatdan keçmək kifayətdir.

İnternet nəhəngi sayılan Google (Quqıl) saytının azərbaycan versiyası da uzun müddətdir ki fəaliyyətgoogle göstərir. Google saytının da könüllü tərcüməçilər tərəfindən müxtəlif dillərə tərcümə edilə bilməsi üçün layihəsi mövcuddur. Google in Your Language saytında google internet məhsullarının azərbaycancaya tərcümə edilməsinə imkan yaradılıb. Saytda göründüyü qədərilə əsas axtarış saytı hələ də tərcümə edilib qurtarmayıb, yalnız 65%-lik bir qisim tərcümə olunub. Hər kəs bu tərcüməyə dəstək verə bilər.

276 dildə 9.25 milyon məqalənin olduğu Wikipedia (Vikipediya) saytının azərbaycanca vikipediyaversiyasında 45,295 məqalə mövcuddur. Tərcümə prosesi haqda dəqiq məlumatım olmasa da digər tərcümələrdən fərqli olaraq İrandakı azərbaycanlı əhali də tərcümədə diqqətə alınıb, ən azından başlıqların həm latın həm də fars əlifbası ilə verilməsi bundan xəbər verir.

Digər bir faydalı proqram hesab etdiyim JDownloader (CeyDaunloder) proqramının tərcüməsi elə proqramı özü vasitəsiləhəyata keçirilir. jdownloaderProqramın azərbaycancası 1 ildən çoxdur ki istifadədədir. Bu proqram sayəsində fayl paylaşma/endirmə saytlarından bir şey endirmək üçün artıq gözləməyinizə ehtiyac qalmır. Faylların keçidləri kopyalandıqdan sonra vaxtı çatdığında fayllar avtomatik endirilir.

Ən məşhur Web Messenger (Veb Messencer) Meebo.com saytının da azərbaycanca versiyasımeebomövcuddur. Tərcümə prosesi bu saytda bir az daha rahat və eyni zamanda da problemlidir mənə görə. Çünki demək olar xarici dil məlumatından asılı olmayaraq hər kəs tərcümə edə bilir və tərcümələrin yoxlanma mexanizmi yoxdur. Saytı yenilənməsinə görə əlavə olunan 80-a yaxın sözün azərbaycanca qarşılığı yoxdur. Ümid edirəm tezliklə həmin sözlər də tərcümə edilib tamamlanacaqdır.

Hörmətli oxucular, əgər sadaladığım tərcümələrdən başqa bildiyiniz tərcümə oluna biləcək başqa saytlar və proqramlar varsa onları da şərhlər bölməsində qeyd etsəniz bu başlıqdakı digər məqalələrə daxil edə bilərik. Bu yolla virtual məkandakı azərbaycanca olan proqramların və saytların sayını könüllü tərcüməçilərin hesabına artırmaq olar.